Sürücü aşırı yük hatası: nedenleri ve kontroller

Sürücü aşırı yük hatası, motorun uzun süre izin verilenden fazla akım çektiğini sürücünün hesapladığı anda ortaya çıkar. Ekranda markaya göre OLF, OL2, F11 ya da A511 gibi bir kod görülür ve sürücü motoru durdurur. Bu rehberde motor aşırı yük hatasının ne anlama geldiğini, aşırı akımdan farkını, Schneider Electric ve Siemens’in resmi dokümanlarında sayılan nedenleri ve yetkili personelin hangi sırayla kontrol yapabileceğini anlatıyoruz.

Sürücü aşırı yük hatası ne anlama gelir?

Sürücüler, motoru korumak için motor akımını ve süresini izleyerek bir termik model hesaplar. Bu koruma, klasik yol vericilerdeki termik röleye benzer şekilde çalışır. Schneider Electric’in ATV21/ATV212 için yayımladığı destek makalesi de bu benzetmeyi yapar. Motor akımı, sürücüye girilen motor termik akımının üzerine çıktıkça hesaplanan ısıl durum yükselir ve belli bir eşiğe ulaşınca sürücü arıza verir.

Schneider’e göre ATV12, ATV320 ve ATV71 gibi sürücülerde akım bu ayarın ne kadar üzerindeyse arıza o kadar erken gelir. Motor ısıl durumu (tHr) %118’e ulaştığında sürücü OLF verir; değer %100’ün altına inmeden reset kabul edilmez.

Aşırı yük ile aşırı akım arasındaki fark

Aşırı akım hatası genellikle akımın ani ve çok yüksek bir değere sıçramasıyla anında gelir. Aşırı yük hatası ise zamana bağlıdır: motor, nominal akımının biraz üzerinde dakikalarca çalıştığında birikir. Ani sıçramalar için sürücüde aşırı akım hatası yazımıza bakabilirsiniz. Sürücünün kendisinin ısınması ise ayrı bir koruma konusudur; ayrıntılar sürücü aşırı ısınma hatası rehberimizde.

Markalara göre motor aşırı yük kodları

Kod adları markadan markaya farklıdır; aynı durum bir sürücüde OLF, diğerinde F11 olarak görünebilir. Her zaman kendi cihazınızın kılavuzunu esas alın.

• Schneider Altivar ATV12, ATV312, ATV320, ATV61, ATV71: OLF (motor aşırı yükü).
• Schneider Altivar Process (ATV630, ATV930 vb.): OLF. Schneider’e göre arızadan önce ekranın köşesinde CLI (akım sınırlamasında) durumu görülebilir.
• Schneider ATV21 ve ATV212: OL2 (motor aşırı yükü).
• Siemens SINAMICS V20: A511 “Motor overtemperature I2t” termik model uyarısı, F11 “Motor overtemperature” ise motoru durduran arızadır. Ayrıca F5/A505 “Converter I2t” sürücünün (motorun değil) kendi aşırı yük hesabıyla ilgilidir.

Bu markaların diğer kodları için Altivar hata kodları ve Siemens sürücü hata kodları yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Motor aşırı yük hatasının olası nedenleri

Schneider Electric’in Altivar destek makaleleri ve Siemens’in V20 kılavuzu benzer nedenleri sayar. Bunları üç grupta toplayabiliriz.

1. Mekanik yük ve uygulama

• Yükün motor için fazla ağır olması, yani motorun uygulamaya göre küçük seçilmesi,
• Milin sıkışması, kilitlenmiş rotor veya mekanik takılma,
• Yük veya yük darbelerinin (ani yük artışlarının) çok yüksek olması (Siemens F11),
• Uygulamanın kendisinden kaynaklanan sorunlar; örneğin rulman, dişli kutusu veya tahrik edilen makinedeki zorlanma.

2. Motor verileri ve termik koruma ayarları

• Motor etiket değerlerinin (gerilim, akım, frekans, devir) sürücüye yanlış girilmesi,
• Motor termik akımı ayarının (Altivar’da ItH ya da tHr) motor etiketine uygun olmaması,
• Siemens V20’de motor sıcaklık eşiği (P0604) ve nominal aşırı sıcaklık parametrelerinin (P0626–P0628) motora uymaması; Siemens, Siemens dışı motorlarda bu değerlerin düzenlenmesini önerir,
• Motor kontrol modunun uygulamaya uygun seçilmemesi (Schneider ATV212’de Pt parametresi).

3. Düşük hız, akım dengesi ve motor sağlığı

• Mil üzerindeki fanla soğutulan motorun uzun süre düşük hızda çalışması; hız düştükçe soğutma da azalır. Siemens, küçük motorların 15 Hz altında çalışmasında sıcaklık sınırlar içindeyken bile F11 görülebileceğini belirtir,
• Üç faz akımının dengesiz olması veya bir fazın motor etiket akımını aşması,
• Motorda aşınma, sargı veya yalıtım sorunu, hatalı motor kablosu,
• Schneider’e göre Altivar Process sürücülerinde 300 ft’ten (yaklaşık 90 m) uzun motor kablolarında çıkış filtresi veya reaktör gerekir.

Yetkili personel için ilk kontroller

1. Kodu ve koşulları kaydedin. Arıza geçmişinden kodun ne zaman, hangi hızda ve hangi yükte geldiğini not edin. Önce bir uyarı (ör. Siemens A511 veya Altivar’da CLI durumu) görüldü mü?
2. Motorun soğumasını bekleyin. Isıl durum değeri eşiğin altına inmeden reset kabul edilmeyebilir. Schneider, ATV212’de OL2 için resetten önce yaklaşık 120 saniye beklenmesini belirtir.
3. Isıl durumu ve akımı ekrandan izleyin. Altivar’da motor ısıl durumu tHr olarak izleme menüsünde görülür. Çalışma sırasında motor akımının etiket akımını aşıp aşmadığına bakın.
4. Mekanik tarafı kontrol edin. Makineyi güvenle durdurup kilitledikten sonra milin serbest dönüp dönmediğine, sıkışma, yabancı cisim, kayış gerginliği veya rulman sesi olup olmadığına bakın.
5. Motor etiket değerlerini karşılaştırın. Sürücüdeki motor gerilimi, akımı, frekansı ve devrinin motor etiketiyle aynı olduğunu, termik akım ayarının etikete uygun girildiğini doğrulayın. Siemens, şüphede hızlı devreye almanın tekrarlanmasını ve motor tanıma (P1900 = 2) yapılmasını önerir. Parametre değişikliklerini makine üreticisinin veya sorumlusunun onayıyla, eski değeri kaydederek yapın.
6. Akım dengesini ölçtürün. Yetkili personel üç fazın akımının birbirine yakın olduğunu ve hiçbirinin motor etiket akımını aşmadığını kontrol edebilir.
7. Motoru ve kabloyu test ettirin. Schneider, motor sargılarının ve kablolarının 1000 V megger ile test edilmesini önerir. Bu test enerji kesildikten ve motor kabloları sürücü çıkışından ayrıldıktan sonra yetkili personel tarafından yapılmalıdır.

Uzun süre düşük hızda çalışan bir uygulamada sorun soğutmadan kaynaklanıyorsa, harici fanlı (cebri soğutmalı) motor gibi çözümler makine üreticisiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Ne zaman teknik servis çağrılmalı?

• Mekanik yük normal, motor verileri doğru olduğu hâlde aşırı yük hatası tekrar ediyorsa,
• Yalıtım testinde düşük değer ölçüldüyse veya faz akımları belirgin dengesizse,
• Motorda yanık kokusu, aşırı sıcaklık, titreşim veya alışılmadık ses varsa,
• Motor veya sürücünün uygulamaya göre doğru seçilip seçilmediğinden emin değilseniz.

Özet

Belirti	Olası neden	İlk kontrol
Yük arttıkça arıza	Ağır yük, küçük seçilmiş motor	Motor akımı, yük döngüsü
Kalkışta veya kısa sürede arıza	Sıkışan mil, mekanik takılma	Milin serbest dönmesi, rulman
Hafif yükte bile arıza	Yanlış motor verisi veya termik akım ayarı	Etiket değerleri, ItH/tHr ayarı
Düşük hızda uzun çalışmada arıza	Azalan motor soğutması	Çalışma hızı, motor soğutma tipi
Dengesiz faz akımı	Sargı, kablo veya yalıtım sorunu	Akım ölçümü, megger testi (yetkili personel)

Sık sorulan sorular

Sürücüyü kapatıp açınca aşırı yük hatası neden geçiyor?

Bazı sürücüler enerji kesildiğinde motorun ısıl durumunu unutur. Schneider’e göre ATV12’de bu varsayılan davranıştır; motor termik durum belleği “YES” yapılırsa sürücü hesaplanan sıcaklık düşene kadar resete izin vermez. Kapatıp açmak motoru soğutmaz; neden bulunmadan bu yönteme başvurmayın.

Termik akım ayarını yükseltmek sorunu çözer mi?

Hayır. Termik akım ayarı motor etiketine göre girilmelidir. Değeri gerekçesiz yükseltmek arızayı gizler ve motorun sargılarına zarar verebilir. Ayar yanlış girilmişse düzeltme, sorumlunun onayıyla ve eski değer kaydedilerek yapılmalıdır.

Motor sıcak değilken neden aşırı yük hatası geliyor?

Sürücü motor sıcaklığını çoğunlukla ölçmez, akımdan hesaplar. Yanlış girilmiş motor verileri veya termik model parametreleri gerçek durumdan farklı bir sonuç üretebilir. Siemens, küçük motorlarda 15 Hz altında da bu durumun görülebileceğini belirtir.

---

Kaynaklar

• Schneider Electric – What causes an OLF fault code on the ATV12, 312, 320, 32, 61, 71 drives?
• Schneider Electric – Altivar Process: “CLI” status and OLF fault
• Schneider Electric – What causes an OL2 fault on the ATV21 and ATV212 drives?
• Siemens – SINAMICS V20 Compact Operating Instructions (12/2024): F5, F11, A505, A511

Bu içerik üreticilerin resmi dokümanları esas alınarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; cihazınızın kılavuzunun ve yetkili teknik servisin yerini tutmaz.