Sürücüde aşırı ve düşük gerilim hatası: nedenleri ve çözümü

Motor sürücülerinde aşırı ve düşük gerilim hatası, sürücünün içindeki DC bara geriliminin izin verilen aralığın dışına çıktığını gösterir. Ekranda markaya göre OV, ObF, F2 (aşırı gerilim) ya da LV, USF, F3 (düşük gerilim) gibi kodlar görürsünüz. İki arıza birbirinin tersi gibi görünse de nedenleri oldukça farklıdır. Bu yazıda her ikisini üreticilerin resmi kaynaklarına dayanarak açıklıyoruz.

DC bara nedir, gerilim neden değişir?

Sürücü şebekeden aldığı alternatif gerilimi önce doğru gerilime çevirir ve kondansatörlerde tutar; buna DC bara (DC bus, DC link) denir. Motora giden gerilim bu kaynaktan üretilir. DC bara gerilimi şebeke yükselip alçaldığında ya da motor sürücüye enerji geri gönderdiğinde değişir. Sürücü bu gerilimi sürekli izler ve güvenli sınırlar aşılınca durur.

Aşırı gerilim hatası ve nedenleri

Aşırı gerilim arızasının en yaygın nedeni rejeneratif enerjidir. Motor hızla yavaşlatıldığında veya yük motoru döndürdüğünde (örneğin aşağı inen bir yük), motor jeneratör gibi çalışır ve enerjiyi sürücüye geri gönderir. Schneider Electric’in Türkçe destek makalesi, yüksek ataletli motorlarda bu durumun “DC bara aşırı gerilim hatası” olarak ortaya çıktığını belirtir.

Üretici dokümanlarında sayılan başlıca nedenler:

• Yavaşlama rampasının kısa olması: Siemens V20 kılavuzu, F2 için yavaşlama süresinin yük ataletine uygun olması gerektiğini söyler.
• Aktif (sürükleyen) yük: Yük motoru döndürüyorsa enerji sürücüye döner.
• Yetersiz frenleme kapasitesi: Gereken frenleme gücü sürücünün veya frenleme direncinin sınırlarını aşıyor olabilir.
• Şebeke gerilimindeki yükselme veya ani darbeler: Schneider, ATV900 serisi için giriş gerilimindeki dalgalanmaları da neden olarak sayar.
• Motor veya kablo arızası: Aynı kaynakta, çalıştırma komutundan hemen sonra gelen ObF arızasının motor veya kablodaki kısa devre ya da gevşek bağlantıdan kaynaklanabileceği belirtilir.

Üreticilerin önerdiği çözümler

• Yük izin veriyorsa yavaşlama süresini uzatmak (Siemens ve Schneider’in ortak önerisi).
• DC gerilim denetleyicisini kullanmak: Siemens V20’de Vdc denetleyicisinin etkin ve doğru ayarlı olması önerilir. Schneider’in eski ATV58 serisinde benzer işlev “fren rampası adaptasyonu” (brA) adıyla geçer; bu durumda durma süresi ayarlanan rampadan uzun sürebilir.
• Frenleme direnci eklemek: Fazla enerjiyi ısıya çevirir. Doğru boyutlandırılması gerekir ve her sürücü desteklemez; Schneider ATV600 serisinde bu seçeneğin olmadığını belirtir.
• Şebeke geriliminin sürücü etiketindeki sınırlar içinde olduğunu doğrulamak.

Düşük gerilim hatası ve nedenleri

Düşük gerilim arızası DC bara geriliminin alt sınırın altına indiğini gösterir. Schneider’in ATV320 için yayımladığı USF açıklamasına göre nedenler şebeke geriliminin düşük olması veya kısa süreli gerilim çökmeleridir. Siemens V20’de F3 arızası ve A503 alarmı için de önerilen ilk adım besleme gerilimini kontrol etmektir.

Uygulamada şunlara dikkat etmek gerekir:

• Arıza, tesiste başka büyük yükler devreye girdiğinde mi oluşuyor?
• Şebekede kesinti veya ani gerilim düşüşü kaydı var mı?
• Sürücünün düşük gerilim yönetimi ayarları uygulamaya uygun mu? (Schneider ATV320’de bu ayar menüsü USb- olarak geçer.)

İlk kontroller

1. Arızanın anını not edin. Aşırı gerilim yavaşlama veya durma sırasında geliyorsa neden büyük olasılıkla rejeneratif enerjidir. Durduğu veya boşta çalıştığı halde geliyorsa şebekeden şüphelenin.
2. Uyarı kodlarına bakın. Siemens V20’de A502 (aşırı gerilim sınırı) uyarısı sürekli görünüyorsa kılavuz giriş geriliminin kontrol edilmesini önerir.
3. Rampa ayarlarını gözden geçirin. Yavaşlama süresini değiştirmeden önce, makinenin belirli bir sürede durması gerekip gerekmediğini (ör. güvenlik gereksinimi) makine sorumlusuyla netleştirin.
4. Frenleme direnci varsa durumunu kontrol ettirin. Direnç devrede değilse veya arızalıysa fazla enerji boşalamaz.
5. Şebeke gerilimini ölçtürün. Faz-faz gerilimlerinin sürücü etiketindeki aralıkta ve dengeli olduğunu yetkili personel doğrulamalıdır.

Ne zaman teknik servis çağırılmalı?

• Şebeke gerilimi normal olduğu halde gerilim arızaları sürüyorsa,
• Frenleme direnci boyutlandırması veya montajı gerekiyorsa,
• Arıza motor çalışmaya başlar başlamaz geliyorsa (kablo/motor arızası olasılığı),
• Tesiste sık gerilim dalgalanması yaşanıyorsa (elektrik tesisatı incelemesi gerekir).

Özet

Arıza	Ne zaman görülür?	Olası neden	İlk adım
Aşırı gerilim	Yavaşlama, durma, sürükleyen yük	Rejeneratif enerji, kısa rampa	Rampa, Vdc denetleyici, frenleme direnci
Aşırı gerilim	Rastgele, boşta	Şebeke yükselmesi, darbeler	Şebeke gerilimini ölçtürme
Düşük gerilim	Büyük yükler devreye girince, kesintide	Düşük şebeke, gerilim çökmesi	Besleme kontrolü, ayarlar

Sık sorulan sorular

Sürücü neden sadece dururken aşırı gerilim hatası veriyor?

Yavaşlama sırasında motor jeneratör gibi çalışıp enerjiyi DC baraya geri gönderir. Rampa kısa veya yük ağırsa gerilim sınırı aşar.

Frenleme direnci her sürücüye takılabilir mi?

Hayır. Bazı serilerde frenleme direnci bağlantısı yoktur ve uygun direncin değeri modele göre değişir. Kendi sürücünüzün kılavuzuna bakın.

Düşük gerilim hatası enerji kesintisinden sonra normal mi?

Kısa bir kesinti veya gerilim çökmesi düşük gerilim arızasına yol açabilir. Arıza sık tekrarlıyorsa şebeke kalitesi incelenmelidir.

---

Kaynaklar

• Siemens – SINAMICS V20 Compact Operating Instructions (12/2024): F2, F3, A502, A503
• Schneider Electric – What is an OBF: DC Bus Overvoltage error on an ATV930 series drive?
• Schneider Electric – How can I solve an OBF fault on ATV58?
• Schneider Electric – What is a USF fault on ATV320
• Schneider Electric – Hız kontrol cihazlarında frenleme direnci neden kullanılır?

Bu içerik üreticilerin resmi dokümanları esas alınarak hazırlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; cihazınızın kılavuzunun ve yetkili teknik servisin yerini tutmaz.